Vaonis Stellina

De Vaonis Stellina is in de loop van 2024 uit productie genomen en is niet langer nieuw te vinden: zijn laatste officiële prijs bedroeg € 3.999, en deze fiche richt zich voortaan tot wie een tweedehands exemplaar overweegt. De fabrikant houdt de ondersteuning en de updates in stand, wat een tweedehandsaankoop verdedigbaar maakt, maar tegenover de huidige Vespera’s wegen zijn 6,4 MP en zijn 11,2 kg zwaar door.

Het oordeel in drie regels

Uitgebracht in 2019 na een prototype in 2018 was de Stellina de eerste afgewerkte slimme telescoop voor het grote publiek: automatische uitlijning via plate-solving, autofocus, gemotoriseerde velderotator, dauwverwarming, ingebouwde regensensor en hygrometer, alles geassembleerd in Montpellier en aangestuurd door een app die als elegant wordt beschouwd. Optisch gaat het om een refractor-reflectoropstelling met Nasmyth-focus van 80 mm, geopend op f/5, met 400 mm brandpuntsafstand, en een Sony IMX178-kleurensensor BSI CMOS van 1/1,8″ in 3096 × 2080 pixels, oftewel 6,4 MP, met een 14-bits omzetter en een beeldveld van 1° × 0,7°. Uniek punt binnen het Vaonis-gamma: een ingebouwd CLS-filter tegen lichtvervuiling.

Het oordeel van de tijd is streng. De ED-doublet, en dus geen triplet, laat een restchromatische aberratie na die in tests werd vastgesteld, de 6,4 MP worden laag bevonden voor de gevraagde prijs, de wifi valt vaak weg, de autonomie blijft steken op ongeveer 5 uur en de catalogus telt ongeveer 300 objecten tegenover meer dan 5.000 elders. Zoekt u vandaag een gelijkwaardig maar actueel instrument, kijk dan naar de Vespera III van € 2.490 of de Vespera Pro 2 van € 2.990: goedkoper dan de laatste prijs van de Stellina, lichter, beter gedefinieerd.

De Stellina is iets voor u als…

• U midden in de stad waarneemt. Het CLS-filter tegen lichtvervuiling is ingebouwd, het enige geval in het hele Vaonis-gamma: niets vast te schroeven, niets extra te kopen.
• U een fors afgeprijsd tweedehands exemplaar vindt. Voor € 3.999 was hij moeilijk te verdedigen; enkele honderden euro’s onder de € 2.490 van de Vespera III verandert de vergelijking.
• U opening zoekt binnen het Vaonis-gamma. 80 mm op f/5 en 400 mm brandpuntsafstand, tegenover 245 mm voor de Vespera Pro 2: geen enkel actueel model van het merk komt zo ver.
• U het instrument onbewaakt buiten laat staan. Regensensor, hygrometer, dauwverwarming en autofocus zitten ingebouwd, een uitrustingsniveau dat ook vandaag nog zeldzaam is.
• U elk abonnement weigert. Er is nooit enig abonnement vereist geweest, en Vaonis houdt de ondersteuning en de updates in stand ondanks het stopzetten van het product.

Beter niet kopen als…

• U een product wilt dat nog verkocht wordt. Hij is sinds 2024 uit productie: geen nieuwe voorraad meer, en tweedehands betekent aanvaarden dat Vaonis dit model niet langer commercialiseert.
• U uw materiaal meeneemt. 11,2 kg voor 49 × 39 × 13 cm, met een werkhoogte van 86 cm die de horizon afdekt: dat is omvangrijk en lastig op het terrein.
• U op definitie mikt. 6,4 MP, terwijl de Vespera Pro 2 12,5 MP natief en 50 MP in mozaïek aankondigt.
• U planeten wilt fotograferen. De tests beoordelen de Stellina als zwak op planeten: dat is zijn terrein niet.

Wat hij in de praktijk werkelijk waard is

Deep sky

Hier houdt hij argumenten over. De 80 mm op f/5 vangen meer licht dan de huidige Vespera’s, en de gemotoriseerde velderotator laat lange opgetelde belichtingen toe zonder velddraaiing. De automatische uitlijning en het plate-solving doen de rest: testers benadrukken dat een doelwit binnen enkele minuten gevonden en gefotografeerd is. De beperking ligt elders: een beeldveld van 1° × 0,7° blijft krap, er is geen enkele mozaïekfunctie gedocumenteerd op dit model, want CovalENS bestaat alleen op het Vespera-gamma, en de 6,4 MP begrenzen de fijnheid van het resultaat, dat als laagresolutie wordt omschreven gezien de oorspronkelijke prijs.

Maan en zon

Met 400 mm brandpuntsafstand en een beeldveld van 1° × 0,7° neemt de maan, die ongeveer een halve graad beslaat, een goede helft van de breedte van het beeldveld in: comfortabele kadrering, volledige schijf. Dat is het doelwit waarop de langere brandpuntsafstand van de Stellina een duidelijk voordeel neemt op de Vespera’s. Aan de zonnekant documenteren de bronnen geen enkele filtering die met het instrument werd meegeleverd: zonder gecertificeerd filter vóór de optiek is zonnewaarneming uitgesloten, en wij kunnen niet bevestigen dat er nog een goedgekeurd accessoire bestaat voor dit stopgezette model.

Planeten

De tests zijn uitdrukkelijk: de Stellina is zwak op planeten. Een brandpuntsafstand van 400 mm en fotosites van 2,4 µm leveren niet de bemonstering die nodig is om de banden van Jupiter te detailleren, en de ED-doublet verergert het probleem door een restchromatische aberratie na te laten, precies het gebrek dat het best zichtbaar is op heldere en contrastrijke doelen. Tellen planeten voor u, dan is dit niet het instrument om tweedehands naar te zoeken.

Stedelijke hemel: wat het ingebouwde CLS-filter verandert

Dat is de echte eigenheid van de Stellina, en de reden waarom hij relevant blijft. Geen enkel ander Vaonis-model draagt intern een CLS-filter tegen lichtvervuiling. Op een balkon in het stadscentrum betekent dat een verzwakking van de hemelachtergrond zonder handeling, zonder accessoire om vast te schroeven of te kopen, en zonder risico op een filter dat slecht bij het optische pad past. Gecombineerd met de 80 mm opening laat het geheel toe te werken vanaf plekken die velen als verloren zouden beschouwen. De keerzijde is structureel: een ingebouwd filter is een opgelegd filter, wat weegt op breedspectrumdoelen onder een donkere hemel. De Stellina is dus, door zijn ontwerp, een stadsinstrument, en zo hoort u een tweedehands exemplaar te beoordelen.

De Stellina tegenover zijn huidige opvolgers

Stellina versus Vaonis Vespera III

De Vespera III van € 2.490 kost € 1.509 minder dan de laatste prijs van de Stellina, weegt een fractie van diens 11,2 kg en houdt een hele nacht vol waar de Stellina rond 5 uur stopt. De Stellina behoudt de opening, de brandpuntsafstand en zijn ingebouwde CLS-filter. Behalve bij een sterk afgeprijsd tweedehands exemplaar en strikt stedelijk gebruik is de Vespera III vandaag de voor de hand liggende keuze.

Stellina versus Vaonis Vespera Pro 2

De Vespera Pro 2 van € 2.990 zet 12,5 MP natief en 50 MP in CovalENS-mozaïek tegenover de 6,4 MP van de Stellina, met 11 uur autonomie en 5 kg. Er is echter geen enkele onafhankelijke test van gepubliceerd, terwijl de Stellina sinds 2019 gedocumenteerd is. De Pro 2 wint over de hele technische lijn, op voorwaarde dat u een product aanvaardt waarvan de prestaties verklaard blijven.

Stellina versus Unistellar eQuinox 2

De eQuinox 2 van € 2.599 is qua filosofie de dichtstbijzijnde concurrent: zelfstandig instrument, brede catalogus, en vooral 114 mm opening tegenover 80 mm bij de Stellina. Hij kost € 1.400 minder dan de laatste Vaonis-prijs. Meer opening voor minder geld en een product dat nog verkocht wordt: de eQuinox 2 maakt de aankoop van een nieuwe Stellina onverdedigbaar en die van een tweedehands exemplaar discutabel.

Alternatieven per budget

• Het meest betaalbaar: de Seestar S50 of de Dwarf 3, prijzen die in het geheel niet te vergelijken zijn.
• Een trapje lager bij Vaonis: de Vespera II, het instapmodel van het merk.
• Rond € 2.500: de Vespera III van € 2.490 of de eQuinox 2 van € 2.599 met zijn 114 mm.
• Rond € 3.000: de Vespera Pro 2 van € 2.990, de natuurlijke opvolger van de positionering van de Stellina.

Veelgestelde vragen

Kun je nog een nieuwe Stellina kopen?

Nee. Vaonis heeft het product in de loop van 2024 stopgezet en geeft dat zwart op wit aan. De Vaonis Stellina is uit productie en niet langer nieuw te vinden; alleen de tweedehandsmarkt laat nog toe er een aan te schaffen.

Zorgt Vaonis nog voor ondersteuning?

Ja. De fabrikant heeft bevestigd dat de ondersteuning en de software-updates verzekerd blijven ondanks het einde van de verkoop. Dat is het belangrijkste argument voor een tweedehandsaankoop.

Hoe groot is het interne geheugen?

De beschikbare bronnen geven geen cijfer voor het interne geheugen van de Stellina, en wij geven liever geen waarde op. Wat wel gedocumenteerd is: het ophalen van de beelden verloopt via de USB-poorten en via de smartphone.

Kan de Stellina mozaïeken maken zoals de Vespera’s?

Nee. Er is geen enkele mozaïekfunctie gedocumenteerd op dit model. CovalENS, de mozaïektechnologie van Vaonis, bestaat alleen op het Vespera-gamma, wat de Stellina beperkt tot zijn natieve beeldveld van 1° × 0,7°.

Waarom vertonen zijn beelden kleurzoom?

Omdat de optiek steunt op een ED-doublet en niet op een triplet. Die opstelling laat een restchromatische aberratie na, in tests vastgesteld, vooral zichtbaar op heldere sterren en zeer contrastrijke doelen.